Từ ảnh hưởng trên cúa điện thần Đạo giáo Trung Hoa

Từ ảnh hưỏng trên cúa điện thần Đạo giáo Trung Hoa đá ánh hưđng đến tôn giáo, tín ngưỡng ớ nuớc ta, nhu đạo Cao Đài, Phật giáo Nam Bộ và cả Đạo Mẫu nữa.>>khóa luyện thi violympic toán 4

  1. Cũng như người Việt ở Bắc Bộ, trên cái nền thò Nữ thần và Mẫu thần với việc tiếp thu ảnh hưỏng đạo giáo dân gian Trung Quốc đă ra đòi đạo Mầu Tam phủ, Tứ phủ. Đạo Mẫu Tam phũ, Tứ phủ là hình thức phát triển cao nhất của tín ngưỡng thờ Mẫu nói chung, nhất là từ thế kỷ XVI-XVII, trong điều kiện xả hội Việt Nam thòi đó xuất hiện Thánh mẫu Liễu Hạnh và bà đẫ trổ thành vị thần chù cao nhất của Đạo Mầu Viột Nam. Và cũng từ đày, đạo Mầu trỏ thành một tín ngưỡng tôn giáo gắn với đỏi sống dân gian, (hỏa mãn ưóc vọng sức khoé, tài lộc, may mắm cúa con ngưòi.

>>Chia sẻ bài giảng hay

Những lóp cư dân Việt sớm nhất tử Bắc Bộ, bắc Trung Bộ vào trung, nam Trung Bộ và Nam Bộ, khi mà ỏ Bắc Bộ dạo Mẫu Tam phú, Tứ phủ chưa thật hinh thành và định hình, do vậy mà họ mang theo chủ yếu là tâm thức thò Nứ thần, Mầu thần và khi vào vòìng đất mói, noi có người Chăm và Kho me sinh sống, đã hỗn dung và tiếp thu tín ngưởng người dân bản địa để hình thành nên các lớp thờ Nủ thần và Mẩu thần như đã nói ỏ trên.

Hiện tại, ỏ miền Trung, nhất là trung và nam Trung Rộ chúnH tôi chưa quan sát thấy cơ sở đền phủ thò Mầu Tam phú, Tứ phù và kèm theo nó là nghi lễ Hầu bóng, mặc dù ỏ đó không ít nơi thờ Nủ thần và Mầu thần, mà tiêu biểu là thò Thiên Ya Na – Bà Chúa Ngọc. Nhưng ớ Nam Bộ thi lại khác, bên cạnh tín ngưỡng thờ Nử thần và Mẫu thần thì ó nhiều nơi đâ thấy các đền, điện thò Mầu Tam phủ, Tứ phủ và kèm theo là nghi lễ Hầu bóng.Theo điều tra bưóc đàu và có lẽ còn xa vói sự thật thì ở Sài Gòn có ] 1 đền, điện, Bình Duong có 7 đèn, điện, Dồng Nai có 4 dền, điện [1]. Ngoài ra còn thấy rải rác ỏ Bà Rịa – Vũng Tàu, Đà Lạt … vấn đề đặt ra là aí và khi nào ngưòi Việt đă mang đạo Mâu và kèm theo dó là nghi thức Hầu bóng vào Nam Bộ ?

 

Nguyễn Chí Bền và Hồ Tường trong báo cáo khoa học cứa mình tại Hộì thảo quốc tế về Đạo Mầu và các hình thức Shaman giáo ỏ Việt Nam và các nước châu Ả (chuyên khảo đang xuất bản) cho rằng trong thời kỳ Pháp thuộc, đặc biệt là từ sau năm 1954, thì Dạo Mẩu Tam phủ, Tứ phủ phát triến ỏ Nam Bộ do người Việt từ Hác Bộ trực tiốp di cư mang vào. Cùng vói việc du nhập đạo Mầu từ Bắc Bộ, hình thức thò phụng các anh hùng dân tộc, đặc biệt là thò nức Thánh Trần, một “cặp bài trùng” vói đạo Mẫu củng du nhập theo, khiến cho nhiều nơi ỏ Nam Bộ, nhất là phía đông Nam Bộ phát triển hình thức tín ngưỡng này. Tất nhiên, như trôn đá nói, cùng với đạo Mẩu Tam phú, Tứ phủ và thờ Đức Thánh Trần, thì nghi lễ Hầu bóng và lẽ hội “tháng tám giỗ Cha, tháng ba gíỗ Mẹ”, mà ớ đây Mẹ là Thánh Mẫu, còn Cha là Đức Thánh Trần, một Ihứ Ngọc Hoàng cứa dạo giáo dàn gian Việt Nam cũng dần phố bién ỏ Nam Bộ.

  1. về phưong diện nghi lề, ớ Nam Bộ, nếu noi nào cổ tục thỏ Nĩí thằn và Mầu thần thì thường có diễn xướng hát bóng rỗi, còn noi có đồn phủ thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phú thì có diễn xướng Hầu bóng. về diễn xưóng nghi lễ Hầu Róng ỏ Bắc Bộ và Nam Bộ đã đưọc nhiều còng trình nghiên cứu đề cập tới. Đó là n^hi lỗ nhập hồn nhiếu ìảrt của các thần ỉĩnh vào thân xác các ông, bà dồng nhằm cầu súc khoe, tài /ộc, đó là một dạng thức cùa shaman giáo, tồn tại ỏ nhiều nưóc trên thé giói. Dể thực hiện nghi thiic mang tính shaman này, nó dã sán sinh và tích họp các hiện tượng văn hóa nghệ thuật, như hát vãn và nhạc chầu văn, múa thièng… tạo nôn một thứ sân kháu tám ìinh, tượng trưng cho sự táĩ sinh và hiện diộn của thần linh Tam Phú, Tứ phú thông qua thân xác các ông đồng, bà đổng.

Dổi vói hát bóng rỗi Nam Bộ có lẽ chúnfỊ ta chưa có được những nghiên cứu di sâu vào bản chất tin ngưỡng tôn giáo cúa nó. Ncu múa trong Hầu bóng là múa của thần linh, biốu tượng cúa sự tái hiện cúa thần linh trong thân xác các ông đồng, bà đồng, vậy múa bóng là múa của thần linh hay múa của con ngưòi dâng lề trước thần linh ? Có hay khônịỊ hình thức nhập hồn hay thoát hồn trong hát – múa bổng rỗi ? Nguồn góc cúa tục hát bỏng rỗi ả Nam Rộ ? Trong hoàn cánh xã hội nào mà Hát bóng Nam Bộ phát triển theo hướng giám dần tính nghi lễ, tính thiêng để trỏ thành diễn xưónị; mang tính tạp kỹ ? Nhứng giá trị văn hỏa nghệ thuật của hát bóng rỗi lã gì ?… Dó là những ván đề đặt ra đòi hói chúntf ta phải trả lòi.

Nếu như Hầụ bóng của Huể mang nhửng sắc thái riêng địa phương thì Hầu bóng cúa Nam Bộ về cơ bán giống với Hầu bóng Bắc Bộ. Nhìn vào gốc tích các ngôi đền và những người Hầu bỏng thì phần lỏn đều có nguồn gốc tử Bắc Bộ. Tuy nhiên, khi du nhập vào vùng đất mói, đạo Mẫu và Hầu bóng ỏ Nam Bộ cũng có nhứng sắc thái riêng, thể hiện qua điện thần Đạo Mẫu có thêm các vị thần địa phương, nhu Lê Vãn Duyệt, các vị thánh hàng chầu, hàng quan nguồn gốc từ người Chăm, Khơ me, nguòi Tây Nguyên… Hinh thức diễn xướng Hầu bóng có bót phần quy chuẩn nghi lễ, tăng thêm chát giao lưu sinh hoạt vãn hóa … Tát cả đó tạo nên sắc thái riêng của Hầu bóng Nam Bộ so vói Hầu bóng ó Bắc Bộ và ỏ Huế. Các nhà nghiên cứu đâ đánh giá cao các giá trị vãn hóa nghệ thuật của Hầu Bóng, nó là sinh hoạt tín ngưõng-văn hóa của dân gian, là “hình thức sân kháu tâm lính”, là “kho tàng sống cua di sản vãn hóa dân tộc”.

Như vậy, trên miền đất Nam Bộ hệ thống tín ngưỡng thờ Mãu hiện diện vói cả ba tầng bậc: Thờ Nủ thần, Mẫu thần và Mẫu Tam phú, Tũ phú, tưcing đồng với thờ Mầu ở mièn Bắc, tuy nhiên, rõ ràng là nguồn gốc, con đường hình thành và sắc thái cúa chúng có nhiều nét khác biệt, trong đó thờ mẫu ỏ Nam Bộ không phát trien tuần tự nhu ỏ miền Bắc, mà yếu tố giao lưu ánh hưỏng giứa các tộc ngưòi cùng chung sống giữ vai trò quan trọng. Và cũng do vậy, diễn xướng nghi lễ Hầu bóng và Hát bóng rỗi luôn đi liền với các tin ngưỡng này cũng khác biệt nhau, khiến cho các hình thức tín ngưỡng – văn hóa này trớ ncn đa dạng và phong phú hơn.

 

 

 

Cứu Trùng thiên. Theo quan niệm này thì Thiên Hậu cũng là một dạng hóa thân cứa Phật Mâu

Leave a Comment